पूर्वी नेपालको तीव्र रूपमा विस्तार हुँदै गएको व्यापारिक सहर इटहरी, जहाँ बिहानैदेखि सवारी साधनको चाप र व्यापारिक गतिविधिले सहरलाई चलायमान बनाउँछ । त्यही सहरमा एक महिला विगत तीन दशकभन्दा लामो समयदेखि निरन्तर संघर्ष, मेहनत र आत्मबलका साथ आफ्नो छुट्टै पहिचान निर्माण गरिरहेकी छन् । ती महिला हुन्—गायत्री कटवाल भण्डारी ।
आज इटहरीको व्यापारिक क्षेत्रमा उनको नाम केवल एक व्यवसायीका रूपमा सीमित छैन । उनी सफल उद्यमशीलता, महिला नेतृत्व, आत्मनिर्भरता र संघर्षको प्रतीक बनेकी छन् । अहिले उद्योग वाणिज्य संघ इटहरीको नेतृत्व दौडमा उत्रिएपछि उनको चर्चा फेरि चुलिएको छ ।
वि.सं. २०३२ साल वैशाख १९ गते इटहरीमा जन्मिएकी गायत्री बाल्यकालदेखि नै व्यापारिक वातावरणमा हुर्किइन् । उनका पिता मेहरमान कटवाल बर्माबाट नेपाल फर्किएपछि धरान हुँदै इटहरी आएर व्यापार सुरु गरेका थिए ।
श्रीमती रेखामायासँग मिलेर उनले ‘गायत्री स्टोर’ नामक कपडा पसल स्थापना गरेका थिए । छोरी सक्षम बनोस् भन्ने उद्देश्यसहित राखिएको त्यो नामले पछि इटहरीकै व्यापारिक इतिहासमा छुट्टै पहिचान बनायो ।
सानै उमेरदेखि पसलको काममा साथ दिँदै आएकी गायत्रीको जीवनले अचानक मोड लियो, जब १५ वर्षको उमेरमै भोजपुरका गोपाल भण्डारीसँग उनको विवाह भयो । समाजका लागि त्यो सामान्य घटना हुन सक्छ, तर गायत्रीका लागि जीवनको कठिन यात्राको सुरुवात थियो ।
विवाहपछि घरपरिवारको जिम्मेवारीसँगै उनले श्रीमानको साथमा २०४७ सालमा किराना पसल सुरु गरिन् । त्यो समय उनीहरूसँग ठूलो लगानी थिएन । बुवाले दिएको २० हजार रुपैयाँबाट सुरु भएको व्यवसायमा सपना भने विशाल थियो । सीमित स्रोतसाधन, पारिवारिक जिम्मेवारी र सामाजिक चुनौतीबीच पनि उनले हार मानिनन् ।
व्यापारिक यात्रालाई अझ विस्तार गर्ने सोचका साथ उनले २०५१ सालमा नयाँ रेडिमेड गार्मेन्ट पसल सुरु गरिन् । आफ्ना दुई सन्तान गौरव र गुराँसको नाम जोडेर राखिएको ‘जी फोर कलेक्सन’ अहिले पूर्वी नेपालकै परिचित रेडिमेड व्यापारिक केन्द्रमध्ये एक बनेको छ ।
उनको व्यवसायिक सफलताको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष परिवारको साथ पनि हो । अमेरिकाको ग्रीन कार्ड प्राप्त गरिसकेका छोरा गौरवले विदेशको आकर्षण त्यागेर आमासँगै व्यवसाय सम्हाल्ने निर्णय गरे । अहिले उनी ‘जी फोर कलेक्सन’ सञ्चालनमा सक्रिय छन् ।
गायत्रीको यात्रा केवल आफ्नो परिवार र व्यवसायसम्म सीमित छैन । उनले आफ्नो व्यवसायमा काम गरेका धेरै महिलाहरूलाई आत्मनिर्भर बन्न प्रेरित गरिन् । उनका पूर्वकर्मचारीमध्ये करिब २५ जना महिलाहरू अहिले आफैँ रेडिमेड व्यवसाय सञ्चालन गरेर स्वरोजगार बनेका छन् ।
उनको व्यवहार, नेतृत्व क्षमता र सहकार्यको शैलीले धेरैलाई प्रभावित बनाएको छ । बिहानदेखि बेलुकासम्म सामाजिक र व्यापारिक गतिविधिमा सक्रिय रहने गायत्री आफ्ना कर्मचारीहरूसँग मालिकभन्दा पनि साथीसरह व्यवहार गर्ने गरेको बताइन्छ ।
व्यापारिक क्षेत्रसँगै उनले संस्थागत नेतृत्वमा पनि सक्रिय भूमिका निर्वाह गरिन् । उनी इटहरी उद्योग वाणिज्य संघको कार्यसमिति सदस्य र कोषाध्यक्ष भइसकेकी छन् । साथै, रेडिमेड व्यवसायी संघ इटहरीकी संस्थापक अध्यक्षका रूपमा उनले इटहरीका रेडिमेड व्यवसायीलाई एउटै छातामुनि ल्याउने अभियान सफलतापूर्वक अघि बढाएकी थिइन् ।
२०८० सालमा उनले उद्योग वाणिज्य संघ इटहरीको अध्यक्ष पदमा उम्मेदवारी घोषणा गर्दा त्यो केवल चुनावी प्रतिस्पर्धा थिएन, महिला नेतृत्वको नयाँ बहस थियो । यद्यपि, उनले त्यो निर्वाचन जितिनन् । तर, महिला पनि उद्योग वाणिज्य क्षेत्रको नेतृत्व गर्न सक्षम छन् भन्ने सशक्त सन्देश दिन सफल भइन् ।
आठ छोरीमध्ये जेठी गायत्रीको जीवन समाजका परम्परागत सोचविरुद्धको एउटा उदाहरण पनि बनेको छ । कम उमेरमै विवाह, सीमित अवसर र सामाजिक दबाबका बाबजुद उनले आफूलाई कमजोर बन्न दिइनन् । बरु संघर्षलाई सफलताको आधार बनाइन् ।
आज इटहरीमा ‘गायत्री कटवाल भण्डारी’ नाम एउटा स्थापित ब्रान्डजस्तै बनेको छ । गायत्री स्टोरबाट सुरु भएको यात्रा ‘जी फोर कलेक्सन’ हुँदै महिला उद्यमशीलताको प्रेरणादायी कथामा परिणत भएको छ ।
उनको यात्राले एउटा स्पष्ट सन्देश दिन्छ—सपना पूरा गर्न ठूलो सुविधा होइन, निरन्तर मेहनत, आत्मविश्वास र परिवारको साथ आवश्यक पर्छ । गायत्री कटवाल भण्डारीको जीवनले प्रमाणित गरेको छ कि अवसर पाए महिलाहरूले केवल परिवार मात्र होइन, समाज र व्यापारिक क्षेत्रको नेतृत्व समेत सफलतापूर्वक गर्न सक्छन्।
