म भोजपुर जिल्ला, टेम्केमैयुङ गाउँपालिका–८, गोगनेको स्थायी बासिन्दा तथा हाल काठमाडौं उपत्यकामा जापानी भाषा अध्ययन गरिरहेको सुकुना माध्यमिक विद्यालयको पूर्वविद्यार्थी हुँ।
शिक्षा भनेको सभ्य समाज निर्माण गर्ने आधार हो। विद्यालय भनेको विद्यार्थीले ज्ञान, अनुशासन, नैतिकता र सुरक्षित भविष्यको अनुभूति गर्ने पवित्र थलो हो। तर यदि त्यही शिक्षा मन्दिरभित्र विद्यार्थीमाथि यौनजन्य दुर्व्यवहार, अश्लील व्यवहार वा पदको दुरुपयोग भएको आरोप उठ्छ भने त्यो कुनै एक विद्यालयको मात्र बदनामी होइन, सम्पूर्ण शिक्षा प्रणालीमाथिको गम्भीर प्रश्न हो।
सुन्दरहरैँचा नगरपालिका–१०, विराटचोकस्थित सुकुना माध्यमिक विद्यालयका तीन जना शिक्षकविरुद्ध सामाजिक सञ्जालमार्फत विद्यार्थीलाई अश्लील अङ्ग देखाएको वा यौनजन्य प्रकृतिका अनुचित व्यवहार गरेको आरोप सार्वजनिक भएको विषय अत्यन्तै गम्भीर छ। यदि निष्पक्ष अनुसन्धानबाट यी आरोपहरू सत्य प्रमाणित भए भने त्यस्ता व्यक्तिहरूलाई कुनै पनि राजनीतिक पहुँच, प्रशासनिक दबाब वा संस्थागत संरक्षणका आधारमा उन्मुक्ति दिनु हुँदैन। कानुनबमोजिम कडा कारबाही हुनुपर्छ।
म सुकुना माध्यमिक विद्यालयको पूर्वविद्यार्थी भएकाले यस घटनाले मलाई गहिरो दुःखी बनाएको छ। हजारौँ विद्यार्थीको भविष्य निर्माण गरेको विद्यालयको नाम यस्ता आरोपसँग जोडिनु अत्यन्तै पीडादायी विषय हो। विद्यालयको प्रतिष्ठा जोगाउने सबैभन्दा सही उपाय सत्य लुकाउनु होइन, निष्पक्ष अनुसन्धानमार्फत सत्य बाहिर ल्याउनु र दोषी प्रमाणित भए कानुनअनुसार कारबाही गर्नु हो।
सुकुना माध्यमिक विद्यालय प्रशासनलाई मेरो स्पष्ट आग्रह तथा चुनौती छ— यदि विद्यालय वास्तवमै आफ्नो गरिमा, इतिहास र प्रतिष्ठाप्रति प्रतिबद्ध छ भने कुनै पनि दोषीलाई जोगाउने प्रयास नगरोस्। स्वतन्त्र र निष्पक्ष अनुसन्धानमा पूर्ण सहयोग गरोस्। पीडित विद्यार्थीको सुरक्षा, गोपनीयता र सम्मानलाई पहिलो प्राथमिकता दिओस्। सत्यबाट भागेर प्रतिष्ठा जोगिँदैन; सत्य स्वीकार गरेर न्याय दिलाउँदा मात्रै संस्थाप्रतिको विश्वास बलियो बन्छ।
नेपाल सरकार, शिक्षा मन्त्रालय, कोशी प्रदेश सरकार, स्थानीय सरकार, प्रहरी प्रशासन तथा सम्बन्धित सबै निकायलाई पनि मेरो स्पष्ट आग्रह छ— यो घटनालाई सामान्य अनुशासनको विषय ठानेर टार्ने वा दबाउने प्रयास नगरियोस्। कानुन सबैका लागि समान हो। शिक्षक, कर्मचारी, राजनीतिक पहुँच भएका व्यक्ति वा प्रभावशाली जोसुकै भए पनि दोषी प्रमाणित भएमा कडा कानुनी कारबाही हुनुपर्छ। न्यायमा ढिलाइ हुनु भनेको पीडितमाथि अर्को अन्याय गर्नु हो।
म पुनः स्पष्ट गर्न चाहन्छु कि अनुसन्धान सम्पन्न हुनुअघि कसैलाई दोषी वा निर्दोष घोषणा गर्नु उचित हुँदैन। तर आरोपको गम्भीरतालाई बेवास्ता गर्नु वा अनुसन्धानलाई प्रभावित गर्ने कुनै पनि प्रयास स्वीकार्य हुन सक्दैन। निष्पक्ष अनुसन्धान, प्रमाणका आधारमा निर्णय र कानुनअनुसार कारबाही नै लोकतान्त्रिक समाजको आधार हो।
आज एउटा विद्यार्थीको आवाज दबाइयो भने भोलि सयौँ विद्यार्थी बोल्न डराउने अवस्था आउन सक्छ। त्यसैले यो केवल एउटा विद्यालयको विषय होइन, सम्पूर्ण नेपाली समाजको भविष्यसँग जोडिएको विषय हो। विद्यालय विद्यार्थीका लागि सबैभन्दा सुरक्षित स्थान हुनुपर्छ, डर र शोषणको केन्द्र होइन।
अन्त्यमा, मेरो स्पष्ट सन्देश छ— सत्य लुकाउने प्रयास बन्द गरियोस्। दोषीलाई जोगाउने प्रयास बन्द गरियोस्। पीडितलाई न्याय दिलाइयोस्। शिक्षा क्षेत्रमा हुने कुनै पनि प्रकारको यौनजन्य दुर्व्यवहारप्रति शून्य सहनशीलताको नीति कडाइका साथ लागू गरियोस्।
विद्यार्थीको सुरक्षा, सम्मान र भविष्य कुनै पनि व्यक्ति, संस्था, राजनीतिक शक्ति वा पदभन्दा ठूलो हुन्छ। यदि दोषीलाई जोगाउने, प्रमाण दबाउने वा न्यायमा अवरोध गर्ने प्रयास भयो भने कानुनी र लोकतान्त्रिक माध्यमबाट आवाज अझ सशक्त रूपमा उठाइनेछ। न्याय नै अन्तिम विकल्प होइन, न्याय नै अनिवार्य जिम्मेवारी हो।
– रोशन फुयाल
पूर्वविद्यार्थी, सुकुना माध्यमिक विद्यालय
स्थायी ठेगाना: भोजपुर, टेम्केमैयुङ गाउँपालिका–८, गोगने
हाल: काठमाडौं उपत्यका (जापानी भाषा अध्ययनरत)
